🖼️ #մշակութաPAN (143)
🎨 «Ամբողջ Եվրոպան ման եկա, բայց երբեք Արարատյան դաշտի գեղջուկների գունամտածողությամբ մարդկանց չտեսա»։ 1883 թվական, Եվրոպա. Շուրջբոլորը եվրոպական արվեստի թնդացող վեճեր են, նոր հոսանքների ծնունդ, եղածի վերարժևորում։ Երիտասարդ հայ նկարիչը, ով տարիներ անց պիտի դառնար հայ գեղանկարչության վերածնունդը խորհրդանշող դեմքերից մեկը, ուներ բոլոր շանսերը՝ մնալու Եվրոպայում, վայելելու հռչակ ու ճանաչում։ Փոխարենն ընտրում է ավելի բարդ ճանապարհ՝ վերադառնալ տուն և ստեղծել այն, ինչ դեռ չկար։ Վարդգես Սուրենյանցի կյանքը լի էր հակադրություններով։ Նա կարող էր մի օր նկարել Խրիմյան Հայրիկի հպարտ դիմադրությունը ցարական իշխանություններին, մյուս՝ քնքուշ մանրանկարներ հայկական հեքիաթների համար։ Հստակ էր մի բան. Եվրոպական կրթություն ստացած, ութ լեզվի տիրապետող, արվեստի բազմաթիվ ոլորտներում փայլուն հաջողությունների հասած Սուրենյանցը մինչև կյանքի վերջ հավատարիմ մնաց իր արմատներին։ Փետրվարի 27-ին մեծ վարպետի ծննդյան օրն է։ Այս առթիվ PAN-ը պատմում է արևելքն ու արևմուտքը, ավանդականն ու նորարարականն իր կտավներում միաձուլող Սուրենյանցի և նրա ստեղծած աշխարհի մասին, որտեղ հայկական մշակույթը խոսում է համաշխարհային արվեստի լեզվով՝
📖 lav.pan.am/surenyants
Մշակութային շաբաթը՝ մեր մշակութասեր գործընկերոջ հետ
Ամենաուշագրավ իրադարձությունների մասին…
▪️ Մեծահարուստները «գրավո՞ւմ են» դասական երաժշտության աշխարհը․ Մինչ հասարակ մարդիկ կարծում են, թե միլիարդատերերն իրենց գումարը ծախսում են միայն մասնավոր կղզիների վրա, նրանցից ոմանք այսօր իրենց հարստությունն ուղղում են դեպի դասական երաժշտություն։ Ինչո՞ւ են նրանք ձեռք բերում Ստրադիվարիուսի ջութակը, ֆինանսավորում համերգներ և օպերային երաժշտության տներ. Իրականում սա ոչ միայն հեղինակություն ձեռք բերելու միջոց է, այլև կայուն ներդրում և մշակութային ժառանգություն թողնելու հնարավորություն՝ անկայուն աշխարհում` https://tinyurl.com/4h85nu3r
▪️ Թագուհի Էղիսաբեթ II-խ շնորհիվ կոմպոզիտոր Բենջամեն Բրիտտենը մահից փրկվելուց հետո վերադարձավ երաժշտական աշխարհ ու շարունակեց ստեղծագործել. 1973-ին հայտնի կոմպոզիտոր Բրիտտենն առողջական խնդրի պատճառով կորցրեց ֆիզիկական ուժն ու ստեղծագործելու ցանկությունը։ Աջակցությունը եկավ ամենաանսպասելի տեղից՝ օգնության ձեռք մեկնեց թագուհին. Վերջերս բացահայտված ձեռագիր նամակների միջոցով պարզ է դառնում, որ թագուհին ոգեշնչել է կոմպոզիտորին նորից ստեղծագործել՝ հանգեցնելով նրա ամենաազդեցիկ ստեղծագործություններից մեկի ստեղծմանը՝ https://tinyurl.com/2tduu57m
🇦🇲 Հայաստանի պետական սիմֆոնիկ նվագախումբը հրավիրում է Պենդերեցկու անվան ժամանակակից երաժշտության 5-րդ փառատոնի բացման համերգին. դրա ընթացքում կհնչեն Քշիշտոֆ Պենդերեցկու, Ավետ Տերտերյանի և նվագախմբի ռեզիդենտ կոմոպոզիտոր Էրիկ Ուիթաքրի ստեղծագործությունները՝ https://tinyurl.com/4rakvnm2
▪️ Իտալական ոստիկանությունը բացահայտել է կեղծ պիկասոներ և ռեմբրանդներ արտադրող գաղտնի արհեստանոց. Հռոմում գործող մշակութային արժեքների պաշտպանության ոստիկանական ստորաբաժանումը կեղծարարների գաղտնի արհեստանոցում գտել է Պիկասոյի և այլ հայտնի նկարիչների անուններով 71 կեղծ կտավ։ Խուզարկության ընթացքում հայտնաբերվել է պրոֆեսիոնալ սարքավորումներով հագեցած արհեստանոց, որտեղ խաբեբաները պատրաստում էին ոչ միայն իրական նկարների պատճեններ, այլև կեղծում էին մակագրություններն ու ստեղծման փաստաթղթերը` https://tinyurl.com/bde6532t
▪️ Ի՞նչ են պատմում Վան Գոգի հիվանդանոցային հազվագյուտ կտավները նրա ներքին կռիվների և հոգեբանական վիճակի մասին. Լոնդոնում ցուցադրվում է Վան Գոգի երկու կտավ, որոնք ավելի քան մեկ դար անց առաջին անգամ են դուրս եկել Շվեյցարիայից։ 1889-ին ստեղծված կտավները բացառիկ հնարավորություն են տալիս «դիտելու» նկարչի հոգեվիճակը, երբ վերջինս ապաքինվում էր բուժհաստատությունում. Արվեստաբանները տարիներ շարունակ փորձել են ուսումնասիրել Վան Գոգի հոգեկան վիճակը՝ առաջ բերելով նրա նյարդային խանգարմանը նպաստած տարբեր պատճառներ ու վարկածներ` https://tinyurl.com/mr2rethp
🇦🇲 Հայաստանի նկարիչների միությունը հրավիրում է ներկա գտնվելու «Գարնանային սալոն» 2025 ցուցահանդեսի հանդիսավոր բացմանը. Ցուցահանդեսի բացումը տեղի կունենա գարնան առաջին օրը՝ մարտի 1-ին` https://tinyurl.com/p73ky66x
▪️ «Տեսություն և պրակտիկա». ամոթ, տենչանք և Վիրջինիա Վուլֆի ուրվականը։ Մայքլ դը Կրեցերի նոր գիրքն ինքնատիպ համադրում է՝ մի կողմից մեմուար, մյուս` վեպ, մի քիչ էլ էսսե. Սկզբում հանդիպում ենք մի պատանու, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ապրում է տատիկի ֆերմայում և գողանում նրա թանկարժեք մատանին։ Երբ մեղադրանքն ընկնում է սպասուհու վրա, տղան լռում է՝ ամոթի զգացումով ապրելով երկար տարիներ. Հեղինակը, սակայն, հանկարծ ընդհատում է պատմությունը՝ բացահայտելով իր ստեղծագործական փակուղին և անդրադառնալով Վիրջինիա Վուլֆի տեսություններին։ Կարդացեք, թե ինչպես է հեղինակը հմտորեն խաղարկում Վուլֆի «ուրվականի» ներկայությունը՝ ստեղծելով մի գործ, որն ինքնին դառնում է գրական փորձարկում՝ https://tinyurl.com/5f264phw
▪️ Հռոմեական կայսրերի մասին 2000-ամյա գիրքը հայտնվել է բեսթսելերների ցանկում. Սկանդալային անձնական կյանքի մանրամասները, արտաքին քաղաքականության ձախողումները և տարօրինակ քմահաճույքները՝ մեկ գրքում, որը գրվել է դեռ դարեր առաջ։ Այս պատմական աշխատությունը հայտնվել է Sunday Times-ի ամենավաճառվող գրքերի ցանկում: Սա այն հազվագյուտ դասական ու ոչ գեղարվեստական ստեղծագործություններից է, որ նման հաջողության է հասել՝ https://tinyurl.com/ycs2uruk
🇦🇲 Շարունակելով հասարակական նշանակության հոգեվերլուծական գործերին անդրադարձը՝ ՏԵՂ-ը հրավիրում է մասնակցելու Զիգմունդ Ֆրոյդի «Մշակույթը և դրա պակասները» տեքստի շուրջ հանդիպմանը. ձևաչափը ենթադրում է, որ յուրաքանչյուր մասնակից կունենա հնգական րոպե իր ընտրությամբ ցանկացած եղանակով տեքստին արձագանքելու, որից հետո համատեղ կքննարկվեն տեքստը, կատարվածը, ձևաչափը, արձագանքները և առնչվող հարցերը՝ https://tinyurl.com/42a5vamk
▪️ «Օսկար-2025». ինչո՞ւ սարսափ ժանրի դերակատարումները կարող են և պետք է ավելի շատ մրցանակների արժանանան. The Substance ֆիլմում Դեմի Մուրի գլխավոր դերակատարումը կարող է դառնալ հեղաշրջող իրադարձություն օսկարյան պատմության մեջ։ Ֆիլմն ամենադաժան նրբերանգներով պատկերում է 50-ն անց նախկին աստղի պայքարը հոլիվուդյան դաժան աշխարհում. Հանդիսատեսը բարձր է գնահատել այս տարվա ամենաուշագրավ կինոհիթը, դե իսկ կինոքննադատները կարծում են, որ այս ֆիլմը կվերականգնի սարսափ ֆիլմերի հանդեպ «ուշացած արդարությունը»` https://tinyurl.com/2kzyvwfe
▪️ Ինչո՞ւ «Անորան» պետք է հաղթի «Օսկարի» լավագույն ֆիլմ անվանակարգում. Հռետորական այս հարցին հոդվածը պատասխանում է մանրամասն վերլուծությամբ։ Առանցքում այն դիտարկումն է, որ այս տարվա «Օսկարի» տասը հավակնորդի մեծ մասը հիմնականում անցյալում կամ էլ երևակայական աշխարհներում կատարվող իրադարձություններ են ներկայացնում, իսկ «Անորան» միակն է, որ ցույց է տալիս իրական, ժամանակակից հասարակությունը։ Ավելին, այն տանում է հանդիսատեսին այնպիսի վայրեր, որտեղ մեյնսթրիմ կինոն հազվադեպ է հայտնվում՝ փողոցներ, գիշերային ակումբներ, Բրուքլինի ռուսական և հայկական համայնքներ. Միաժամանակ ցուցադրելով ճոխ առանձնատներն ու մասնավոր ինքնաթիռները՝ «Անորան» արտացոլում է բևեռացված աշխարհը` https://tinyurl.com/apvkatnk
🇦🇲 «Փարաջանովը և մենք» հաղորդաշարի համահեղինակներ կինոգետ Գարեգին Զաքոյանը, ազգագրագետ Լևոն Աբրահամյանը և կինոքննադատ Րաֆֆի Մովսիսյանը կզրուցեն Սերգեյ Փարաջանովի մասին. Բաց մի թողեք Փարաջանովի բազմաշերտ կյանքի, ստեղծագործական գործունեության, կինոյի մասին այս բաց զրույցը` https://tinyurl.com/mvyeukh7
🎶 Ժամանակակից երաժշտությունից…
▪️ «Գրկիր ինձ». Քենդրիկ Լամարի հետ պատերազմելուց ու ակնհայտորեն պարտություն կրելուց հետո Դրեյքը վերադառնում է սիրային տրամադրությամբ. Լամարի Not Like Us երգը, որը վիրուսային հիթ էր դարձել դեռ ամռանը, մեղադրում է Դրեյքին անչափահաս աղջիկների հետ հարաբերությունների մեջ, ինչը Դրեյքը, իհարկե, հերքում է։ Այս երգը ոչ միայն հաղթեց «Գրեմմի»-ում, այլև հնչեց Սուպեր Բոուլի ընդմիջման շոուի ժամանակ՝ 133.5 միլիոն հանդիսատեսի առջև։ Բայց Դրեյքը որոշել է չթաքնվել ու ուրախացրել է իր երկրպագուներին սպասված comeback-ով ու նոր թեմաներով` https://tinyurl.com/ucudr5dk
▪️ Հանգուցյալ Գվեն ՄաքՔրեյին հաջողվում էր զգացմունքներ բերել անգամ պարային երաժշտության մեջ. 81 տարեկանում մահացած երգչուհու ստեղծագործությունների ներկապնակը շատ վառ էր՝ սոուլից մինչև դիսկո և ավելին, բայց երկրպագուների պնդմամբ նա այդպես էլ չստացավ արժանի ճանաչում։ Կարդացեք երգչուհու մասին ավելին և մտովի տեղափոխվեք 1980-ականների Մայամի` https://tinyurl.com/3k9u2pk4
🇦🇲 Մարտի 8-ին Տիգրան Ձիթողցյան Արտ Ստուդիոյում կանանց և աղջիկների տոնի առթիվ տեղի կունենա միջոցառում տաղանդավոր երաժիշտներ Արտո Թունչբոյաջյանի, Արտյոմ Մանուկյանի և Շահեն Խանդկարյանի մասնակցությամբ` https://tinyurl.com/3sbczurv
#մշակութաPAN-ի նախորդ թողարկումը կարող եք կարդալ այստեղ՝
🖼️ #մշակութաPAN (N142)
📭 Իսկ մեր դայջեսթներից ձեզ բաժանում է ընդամենը մեկ հպում և ձեր ծուլությունը. մի՛ ալարեք, բաժանորդագրվեք, ու վայելեք մեր #լավPANեր-ը՝ անվճար ստանալով դրանք հենց ձեր էլ․փոստին՝ https://pan.am/luvpan