
Չինաստանում ապագան արդեն այստեղ է և այն խիստ շոշափելի ու իրական է։ Գիտաֆանտաստիկայի սիրահաներին հրավիրում ենք ծանոթանալ չինացիների հակաուտոպիստական ֆանտազիային։ Մի օր իշխանությունը հայտարարում է, որ առցանց հարթակներում մասնագիտական թեմաներով խոսող ինֆլուենսերները պետք է ապացուցեն իրենց կրթությունն ու որակավորումը։ Դրանից առաջ ներկայացվել էր սոցիալական վստահության համակարգը՝ մեխանիզմ, որը քաղաքացու վարքը, պարտքերը, օրենքի հետ հարաբերությունները, երբեմն նաև հանրային օգտակարությունը վերածում է հեղինակության չափման միավորի։ Իսկ այդ ամենի ֆոնին փողոցներում, կայարաններում, օդանավակայաններում, համերգների մուտքերի մոտ ու անգամ բնակելի շենքերում աշխատում են տեսախցիկներ, որոնք անհավանական մասշտաբների տվյալների բազայի միջոցով անպայման կճանաչեն ձեզ...

«Կյանքը նմանակում է արվեստին». Այս արտահայտությունը հաստատ լսել եք այս կամ այն մշակութային երկխոսության շրջանակում։ Met Gala 2026-ի շրջանակում այս ձևակերպումը կարծես երեկոյի տրամաբանության ու թեմատիկայի հիմքում էր։ Այս տարվա թեման՝ «Հագուստի արվեստը», և «Նորաձևությունը արվեստ է» dress code-ը, Met Gala-ի կարմիր գորգը վերածեցին պատկերասրահի կամ էլ թանգարանի։ Նպատակն էլ գուցե այն էր, որ հագուստը միայն շքեղության կամ ինքնարտահայտման միջոց չլինի։ Ու այս դեպքում այն մի տեսակ թանգարանային ցուցանմուշի էր նման, հիշեցնում էր հայտնի կտավներ, քանդակներ, ֆիլմեր, սյուրռեալիստական տեսիլքներ, իմպրեսիոնիստական այգիներ և հելլենիստական մարմիններ։

Մահը բոլորի գործերը կիսատ է թողնում, բայց երբ ֆիլմի նկարահանումների հենց ընթացքում մահանում է գլխավոր դերակատարը՝ սգալուց հետո ֆիլմի պրոդյուսերները սկսում են անելանելի վիճակից դուրս գալու լուծումներ փնտրել։ Կարծես թե արհեստական բանականությունն այս հարցում ևս մարդկանց մենակ չի թողնում ու օգնում է հնարամիտ լուծումներ գտնել։ Տեսնենք, թե մարդկանց ու տեխնոլոգիաների հերթական գործակցության արդյունքում այս անգամ ինչ է ստացվել։

20-րդ դարի կեսերին, երկրորդ համաշխարհայինից հետո, Միացյալ Նահանգներն ու Խորհրդային Միությունը նոր պատերազմի մեջ ներքաշվել չէին կարող, որովհետև հետևանքները գուցե անդառնալի լինեին։ Ահա այսպես սկիզբ առավ Արևմուտքի և Սոցիալիստական ճամբարի երկրների միջև համաշխարհային աշխարհաքաղաքական, տնտեսական, գաղափարական առճակատումը՝ սառը պատերազմը։ Սա շատ ավելի երկար, ավելի խորքային ու հաճախ նաև ավելի ազդեցիկ պայքար էր՝ մարդկանց գաղափարների ու պատկերացումների վրա ազդելու մրցավազք։ Այս նոր իրականության մեջ ամեն ինչ՝ գրականությունից մինչև կինո, ռադիոյից մինչև սպորտ, գաղափարական մրցակցության գործիք էր դառնում։ Բայց թերևս ամենաանսպասելի և միաժամանակ ամենաարդյունավետ գործիքներից մեկը դարձավ ջազը։

Վիզուալ էֆեկտները զարդարանք կամ ատրակցիոն չեն։ Իրենց լավագույն դրսևորումներում դրանք կինեմատոգրաֆիկ ասելիքի մի մասն են, գոյություն չունեցող տարածություն կառուցելու միջոց, որը թույլ է տալիս ցույց տալ այն, ինչն անհնար է անմիջականորեն նկարել։ Կինոյի պատմությունը մեծամասամբ պատմություն է այն մասին, թե ինչպես էին արվեստագետները հորինում նոր գործիքներ ու անմիջապես սկսում մտածել, թե ինչպես կարելի է դրանք գերազանցել։

Սարսափազդու այս պատմությունը սկսենք մի տղամարդուց, որն ապրում է Լեհաստանում, ամուսնացած է, և որի մասին առաջին հայացքից արտասովոր ոչինչ չկա։ Այդ մարդը, ում CNN-ը պայմանականորեն Պյոտր է անվանել, ամիսներ շարունակ համացանցում պատմում էր, թե ինչպես է դեղամիջոցներով թմրեցնում սեփական կնոջը և սեռական բռնության ենթարկում նրան՝ երբ կինն անգիտակից վիճակում է։ CNN-ի այս խիստ կարևոր, բայց նաև սարսափեցնող դետալներով հետաքննության մասին վերջին օրերին խոսում են բոլորը։ Հետաքննությունը բացահայտել է այսպես կոչված «բռնաբարության ակադեմիա», որի մանրամասները պարզապես վերացնում են մարդկության վերաբերյալ մնացած վերջին հույսերը։

Լուվրի ամենամարդաշատ սրահներից մեկում մարդիկ կտավը դիտելու համար հերթ են կանգնոմ։ Ու բոլորը նույն ուղղությամբ են նայում։ Հեռախոսները ձեռքին, մեկը մյուսին հերթ չտալով մի քանի վայրկյանում փորձում են լուսանկարել ապակու հետևում գտնվող դիմանկարը ու որոշ դեպքերում գուցե մոռանում են հեռախոսի էկրանից զատ նաև սեփական աչքերով ուսումնասիրել կտավը։ Բայց նրանց էլ չի կարելի մեղադրել, որովհետև երբ կադրը ֆիքսվում է, արվեստասերը պիտի մի կողմ քաշվի ու տեղը զիջի հաջորդին։ Ու այսպես՝ նույն գործողությունը կրկնվում է նորից ու նորից։ Շատերը նույնիսկ չեն հասցնում ծանոթանալ կտավի դետալներին՝ պարզապես փաստում են, որ եղել են այստեղ։ Դե, որովհետև, խոսքը աշխարհի ամենահայտնի ու տպավորիչ կտավներից մեկի մասին է։

Կան ռեժիսորներ, ովքեր երաժշտությանը վերաբերվում են որպես զարդարանքի, ֆոնի, որը լրացնում է դադարներն ու հուշում հանդիսատեսին, թե ինչ է պետք զգալ տվյալ պահին։ Բայց կան նաև նրանք, ում համար երաժշտությունը լիիրավ համահեղինակ է, երբեմն` ավելի ճշգրիտ ու անկեղծ, քան պատկերը։

Զալցբուրգից ընդամենը 15 րոպե հեռավորության վրա գտնվող Էլսբեթեն փոքրիկ քաղաքում է գտնվում Գոլդենշտայնի ամրոցը։ Առաջին հայացքից այն խաղաղ, բնության հետ ներդաշնակ վայր է, որը որևէ սկանդալի կամ «ապստամբության» մասին չի գուժում։ XIV դարի վերջում կառուցված այս միջնադարյան շինությունը երկար տարիներ ծառայել է որպես մենաստան, հետո՝ նաև որպես աղջիկների դպրոց։ Տասնամյակներով այստեղ ապրել, աշխատել, դասավանդել ու ծերացել են միանձնուհիներ, որոնց համար այս վայրը վաղուց արդեն տուն է՝ բառի ամենաուղիղ իմաստով։

Մոնտաժը կինոարվեստներից ամենաանտեսանելին է։ Երբ այն անթերի է, հանդիսատեսը դա չի էլ նկատում. տեսարանները սահուն անցնում են մեկից մյուսը, շնչառության ռիթմը համընկնում է պատկերի ռիթմին, ու թվում է` ամեն ինչ հենց այդպես էլ պետք է լինի։ Բայց հերիք է մի վայրկյան մտածես ու պարզվում է, որ այս թվացյալ բնականության հետևում ինչ-որ մեկի ձեռքն է, որը ժապավենի հարյուրավոր կտորներ միացրել է մեկ միասնական ասելիքի մեջ։ Մոնտաժողը մասնագիտություն է, ում անունը տիտրերում հազվադեպ են նկատում, բայց հենց նա է որոշում՝ ֆիլմը կապրի՞, թե՞ կմեռնի մոնտաժային սեղանին։