
Սարսափազդու այս պատմությունը սկսենք մի տղամարդուց, որն ապրում է Լեհաստանում, ամուսնացած է, և որի մասին առաջին հայացքից արտասովոր ոչինչ չկա։ Այդ մարդը, ում CNN-ը պայմանականորեն Պյոտր է անվանել, ամիսներ շարունակ համացանցում պատմում էր, թե ինչպես է դեղամիջոցներով թմրեցնում սեփական կնոջը և սեռական բռնության ենթարկում նրան՝ երբ կինն անգիտակից վիճակում է։ CNN-ի այս խիստ կարևոր, բայց նաև սարսափեցնող դետալներով հետաքննության մասին վերջին օրերին խոսում են բոլորը։ Հետաքննությունը բացահայտել է այսպես կոչված «բռնաբարության ակադեմիա», որի մանրամասները պարզապես վերացնում են մարդկության վերաբերյալ մնացած վերջին հույսերը։

Լուվրի ամենամարդաշատ սրահներից մեկում մարդիկ կտավը դիտելու համար հերթ են կանգնոմ։ Ու բոլորը նույն ուղղությամբ են նայում։ Հեռախոսները ձեռքին, մեկը մյուսին հերթ չտալով մի քանի վայրկյանում փորձում են լուսանկարել ապակու հետևում գտնվող դիմանկարը ու որոշ դեպքերում գուցե մոռանում են հեռախոսի էկրանից զատ նաև սեփական աչքերով ուսումնասիրել կտավը։ Բայց նրանց էլ չի կարելի մեղադրել, որովհետև երբ կադրը ֆիքսվում է, արվեստասերը պիտի մի կողմ քաշվի ու տեղը զիջի հաջորդին։ Ու այսպես՝ նույն գործողությունը կրկնվում է նորից ու նորից։ Շատերը նույնիսկ չեն հասցնում ծանոթանալ կտավի դետալներին՝ պարզապես փաստում են, որ եղել են այստեղ։ Դե, որովհետև, խոսքը աշխարհի ամենահայտնի ու տպավորիչ կտավներից մեկի մասին է։

Կան ռեժիսորներ, ովքեր երաժշտությանը վերաբերվում են որպես զարդարանքի, ֆոնի, որը լրացնում է դադարներն ու հուշում հանդիսատեսին, թե ինչ է պետք զգալ տվյալ պահին։ Բայց կան նաև նրանք, ում համար երաժշտությունը լիիրավ համահեղինակ է, երբեմն` ավելի ճշգրիտ ու անկեղծ, քան պատկերը։

Զալցբուրգից ընդամենը 15 րոպե հեռավորության վրա գտնվող Էլսբեթեն փոքրիկ քաղաքում է գտնվում Գոլդենշտայնի ամրոցը։ Առաջին հայացքից այն խաղաղ, բնության հետ ներդաշնակ վայր է, որը որևէ սկանդալի կամ «ապստամբության» մասին չի գուժում։ XIV դարի վերջում կառուցված այս միջնադարյան շինությունը երկար տարիներ ծառայել է որպես մենաստան, հետո՝ նաև որպես աղջիկների դպրոց։ Տասնամյակներով այստեղ ապրել, աշխատել, դասավանդել ու ծերացել են միանձնուհիներ, որոնց համար այս վայրը վաղուց արդեն տուն է՝ բառի ամենաուղիղ իմաստով։

Մոնտաժը կինոարվեստներից ամենաանտեսանելին է։ Երբ այն անթերի է, հանդիսատեսը դա չի էլ նկատում. տեսարանները սահուն անցնում են մեկից մյուսը, շնչառության ռիթմը համընկնում է պատկերի ռիթմին, ու թվում է` ամեն ինչ հենց այդպես էլ պետք է լինի։ Բայց հերիք է մի վայրկյան մտածես ու պարզվում է, որ այս թվացյալ բնականության հետևում ինչ-որ մեկի ձեռքն է, որը ժապավենի հարյուրավոր կտորներ միացրել է մեկ միասնական ասելիքի մեջ։ Մոնտաժողը մասնագիտություն է, ում անունը տիտրերում հազվադեպ են նկատում, բայց հենց նա է որոշում՝ ֆիլմը կապրի՞, թե՞ կմեռնի մոնտաժային սեղանին։

Ամերիկյան դատարանում միայն KGM սկզբնատառերով հայտնի երիտասարդ մի աղջիկ պատմել է իր մանկության մասին։ Ու, ցավոք, այս պատմությունը բակում ընկերների հետ խաղերի կամ էլ տանը տիկնիկներին հարդարելու մասին չէ։ Երիտասարդ աղջիկը պատմել է, թե ինչպես է 6 տարեկանում սկսել օգտվել YouTube-ից, 9 տարեկանում՝ Instagram-ից, ու թե ինչպես են արդեն 10 տարեկանում նրա կյանքում հայտնվել դեպրեսիայի, ինքնավնասման դրվագները և իրական շփումների գրեթե ամբողջական կորուստը։ Նրա խոսքով՝ սոցիալական ցանցերն ամբողջությամբ կլանել են իրեն, փոխել սեփական արտաքինի, հարաբերությունների և աշխարհի մասին իր ընկալումները։ Եվ ահա՝ դատարանը պատմական որոշում է կայացրել. Meta-ն և Google-ը մեղավոր են ճանաչվել, դրանց ստեղծած սոցցանցերը նախագծված են այնպես, որ կախվածություն են առաջացնում...

Տարբեր ժամանակներում մայրությունը պատկերել են այնպես, ինչպես տվյալ դարաշրջանն է պատկերացրել կնոջ դերը՝ կյանքի սկզբնաղբյուր, տան հիմնասյուն, կամ էլ բարդ ու հակասական փորձառություն, որի մասին երկար ժամանակ պարզապես չէին խոսում։ Սա ամենաբարդ, ամենաբազմաշերտ և ամենահակասական պատկերներից է։ Ինչպիսի՞ն է մայրը, ինչ է նշանակում մայր լինելը, ինչ զգացողություններ, սպասումներ և անգամ ճնշումներ են կապված նրա հետ։ Այս ամենը երբեք նույնը չեն եղել տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Եվ արվեստը, ինչպես միշտ, այս փոփոխությունների ամենազգայուն հայելիներից մեկն է։

Կինոն միշտ է կառուցում ալտերնատիվ տարածություններ, սակայն դրանցից որոշները հրաժարվում են ենթարկվել նարատիվի, ֆիզիկայի ու առողջ բանականության սովորական օրենքներին։ Դրանք ուղղակի անսովոր միջավայրեր չեն. խոսքն այնպիսի աշխարհների մասին է, որոնք աշխատում են իրենց սեփական ներքին տրամաբանությամբ, այնքան օտար մարդկային փորձին, որ հանդիսատեսը ստիպված է կամ ընդունել խաղի կանոնները, կամ դուրս գալ դահլիճից։

25-ամյա իսպանուհի Նոելիա Կաստիլյո Ռամոսը շուրջ երկու տարի դատական պայքարից հետո ի վերջո կարողացավ էվթանազիայի իրավունք ձեռք բերել։ Բռնաբարությունից հետո Նոելիան փորձել էր ինքնասպան լինել։ Նա ողջ էր մնացել, բայց կաթվածահար էր եղել։ Պատմում ենք այս ծանր, ցավալի, բազմաթիվ հակասական կարծիքների ու քննարկումների առիթ դարձած պատմության մանրամասները։

Դիեգո Վելասկեսի՝ 1656 թվականին ստեղծած «Լաս Մենինաս» կտավը համարվում է արևմտյան արվեստի ամենանշանակալից գործերից մեկը։ Այն գտնվում է Մադրիդի Պրադո թանգարանում և վաղուց անցել է սովորական գեղանկարչության սահմանները ու դարձել մի տեսակ մտածողության տարածք։ Պատահական չէ, որ բարոկկո շրջանի նկարիչ Լուկա Ջորդանոն այն անվանել է «արվեստի աստվածային խոսք», իսկ ավելի ուշ Թոմաս Լոուրենսը գրել է, որ սա «արվեստի ճշմարիտ փիլիսոփայությունն» է։